หวายมีลักษณะการเจริญเติบโตแบบเลื้อย (climbing rattan) และแตกหน่อออกเป็นกลุ่มกอ (clustering rattan) ลำต้น (clum) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 30-33 มม. และลำต้นจริง (rattan cane) 15-22 มม. ส่วนของกาบใบ (leaf sheath) สีเขียวเข้มเคลือบด้วยไขสีขาวบางๆ มีหนามเกิดขึ้นอย่างไม่เป็นระเบียบ กาบใบมีความยาว 45-60 ซม. ในตำแหน่งปลายกาบใบหรือโคนก้านใบมีลักษณะนูนคล้ายหัวเข่า (knee) ก้านใบ (rachis) มีสีเขียวเข้มด้านใต้มีหนามแหลมยาว 60-70 มม. ส่วนปลายหนามมีสีน้ำตาลหรือสีเขียวอ่อน บนก้านใบเกิดใบย่อย (leaflet) สีเขียวเข้มเรียงตัวในแนวระนาบสองด้านข้างรูปขนนก (pinnate) มีจำนวนใบย่อย 70-90 ใบต่อก้านใบ ใบย่อยเป็นรูปหลังคา (roof shaped) ในแนวตัดขวาง การเกิดเพศดอกเป็นแบบ dioecious และชนิดของการเกิดช่อดอกแบบ pleonanthic ช่อดอกมีส่วนของกาบช่อ (bract) รูปหลอด (tubular) บนแกนช่อดอกจะเกิดกลุ่มแขนงช่อดอกเป็นช่วงๆ (order branching) จำนวน 3-5 ชั้น แต่ละกลุ่มแขนงช่อดอกจะมีแขนงย่อยชั้นในสุด (rachillae) จำนวน 15-20 แขนง ดอกเพศผู้ (male flower) และดอกเพศเมีย (female flower) ประกอบด้วยกลีบดอก (sepal) และกลีบเลี้ยง (petal) จำนวนอย่างละ 3 กลีบ ในดอกเพศผู้มีอับเรณูจำนวน 6 อันและรังไข่ที่ฝ่อ (pistiloid) ดอกเพศเมีย ปลายดอกมียอดเกสรแยกออกเป็น 3 แฉก ปกติผลประกอบด้วย 1 เมล็ดต่อผลแต่สามารถพบ 2 เมล็ดต่อผลได้แต่น้อยมาก เปลือกผลเป็นเกล็ดเรียงเกยซ้อนกันหันด้านปลายเกล็ดสู่ด้านขั้วผล และจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อนหรือครีมเมื่อสุก ขนาด 6.5-8.0 มม. เมล็ดมีผิวขรุขระสีน้ำตาลเข้ม ห่อหุ้มด้วยส่วนของเนื้อใส (sarcotesta) ซึ่งจะมีรสเปรี้ยวฝาดเมื่อสุก ภายในประกอบด้วยต้นอ่อน (embryo) ขนาด 0.5x1.0 มม. ฝังตัวอยู่ภายในเอ็นโดสเปริมส์ในแนวนอนด้านส่วนที่เว้าของเมล็ด